Đưa ESG về giá trị vận hành trong khu công nghiệp

Yêu cầu phát triển xanh đang thúc đẩy các KCN chuyển từ cam kết ESG sang những giải pháp có thể đo lường và tạo ra hiệu quả trong vận hành - Ảnh: DNCC

Trước những thách thức đó, đòi hỏi các khu công nghiệp (KCN) phải chuyển từ cung cấp mặt bằng sang đồng hành cùng nhà đầu tư trong bài toán vận hành dài hạn.

Từ tiêu chí hình ảnh đến yêu cầu vận hành

ESG (yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị) trong bất động sản công nghiệp tại Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới.

Nếu trước đây các yếu tố môi trường và xã hội chủ yếu được xem là điểm cộng cho hình ảnh dự án, thì nay năng lực quản trị tài nguyên, kiểm soát phát thải và minh bạch dữ liệu ngày càng trở thành một phần trong tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư.

Sự thay đổi này đến từ yêu cầu ngày càng chặt chẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại Liên minh châu Âu, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đã bước vào giai đoạn chính thức từ ngày 1-1-2026 đối với các nhóm hàng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Với doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà cung ứng liên quan, khả năng đo lường, báo cáo và từng bước giảm phát thải vì vậy không còn là câu chuyện của tương lai.

Ở trong nước, Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8-6-2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt ra định hướng thu hút FDI theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững; trong khi Nghị định 35/2022/NĐ-CP tạo khuôn khổ cho phát triển KCN sinh thái.

Dòng vốn FDI thế hệ mới vì thế không chỉ tìm kiếm quỹ đất và chi phí cạnh tranh, mà còn quan tâm đến độ ổn định của hạ tầng, khả năng tiếp cận năng lượng sạch, hiệu quả sử dụng tài nguyên và mức độ sẵn sàng của dữ liệu môi trường.

Việc tích hợp ESG vào một KCN đã vận hành thường đòi hỏi điều chỉnh hạ tầng, quy trình quản lý và nguồn lực đầu tư đáng kể. Đây là lý do các dự án mới có lợi thế nếu đưa định hướng bền vững vào ngay từ quy hoạch, thay vì bổ sung từng giải pháp riêng lẻ sau này.

Giải pháp từ quy hoạch đến hệ thống dữ liệu đồng bộ

Để chuyển ESG từ một khái niệm vĩ mô thành năng lực cạnh tranh, các mục tiêu cần được định lượng và gắn với lộ trình triển khai cụ thể.

Một KCN sinh thái vận hành hiệu quả cần sự đồng bộ từ phân bổ không gian, thiết kế hạ tầng kỹ thuật đến chiến lược năng lượng, quản lý nước và cơ chế phối hợp giữa các doanh nghiệp trong khu.

KCN Prodezi được phát triển theo cách tiếp cận này ngay từ giai đoạn quy hoạch. Dự án đặt mục tiêu xử lý 100% nước thải đạt quy chuẩn và từng bước tái sử dụng tối thiểu 25% lượng nước sau xử lý.

Về năng lượng, Prodezi định hướng nguồn điện mặt trời mái nhà có thể đáp ứng khoảng 20% nhu cầu toàn khu theo lộ trình phù hợp.

Khoảng 25% diện tích được bố trí cho cây xanh, mặt nước, hạ tầng kỹ thuật và các không gian dùng chung, qua đó tạo nền tảng cho môi trường sản xuất ổn định và có khả năng thích ứng dài hạn.

Tuy nhiên, hạ tầng vật lý mới chỉ là điểm khởi đầu. Để doanh nghiệp có thể quản trị ESG hiệu quả, dữ liệu tiêu thụ điện, nước, nguyên vật liệu và phát thải cần được thu thập theo phương pháp nhất quán, có thể đối chiếu theo thời gian.

Prodezi vì vậy định hướng phát triển nền tảng quản lý dữ liệu dùng chung, hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi các chỉ số vận hành, chuẩn bị dữ liệu đầu vào cho kiểm kê khí nhà kính và nâng cao tính minh bạch khi làm việc với khách hàng, tổ chức tài chính và các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Trương Khắc Nguyên Minh - Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Prodezi Long An, ESG cần được gắn với hiệu quả vận hành, quản trị rủi ro và cơ hội liên kết chuỗi cung ứng - Ảnh: DNCC

Biến ESG thành động lực hút dòng vốn FDI xanh

Chia sẻ về tư duy phát triển dự án, ông Trương Khắc Nguyên Minh, cho rằng đổi mới sáng tạo phải gắn với thực tiễn sản xuất, “ESG chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành hiệu quả vận hành, khả năng kiểm soát rủi ro và những cơ hội liên kết chuỗi cung ứng cụ thể”.

Theo cách tiếp cận này, ESG không nên được nhìn đơn thuần như một khoản chi phí tuân thủ. Nếu được thiết kế và triển khai đúng, đây có thể trở thành công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn và cải thiện khả năng dự báo chi phí.

Khi KCN hình thành được các liên kết cộng sinh phù hợp - chẳng hạn chia sẻ dữ liệu, tái sử dụng nước hoặc tận dụng phụ phẩm giữa các doanh nghiệp - khả năng chống chịu trước biến động giá năng lượng và nguyên liệu cũng có thể được củng cố.

Xu hướng này cũng góp phần định hình quyết định đầu tư của các doanh nghiệp quốc tế. Khoản đầu tư hơn 100 triệu USD của Swiss Asia Partner SA cho dự án Nhà máy sản xuất sữa Be Milk tại KCN Prodezi cho thấy nhà đầu tư ngày càng quan tâm đồng thời đến chất lượng hạ tầng, định hướng sinh thái và khả năng vận hành dài hạn.

Tuy nhiên, giá trị của mô hình KCN sinh thái sẽ chỉ được khẳng định đầy đủ bằng tiến độ triển khai, hiệu quả vận hành và dữ liệu thực tế trong những năm tới.

Dự án Nhà máy sản xuất sữa Be Milk của Swiss Asia Partner SA tại KCN Prodezi được trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, với tổng vốn trên 100 triệu USD - Ảnh: DNCC

Trong bối cảnh các cơ chế định giá carbon, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn báo cáo bền vững ngày càng tác động sâu hơn đến chuỗi cung ứng, lợi thế thu hút FDI sẽ không còn chỉ được quyết định bởi vị trí, giá thuê hay chi phí nhân công.

Khả năng cung cấp hạ tầng ổn định, mở rộng tỷ lệ năng lượng tái tạo, nâng hiệu quả sử dụng nước và hỗ trợ minh bạch dữ liệu phát thải sẽ ngày càng quan trọng.

Bằng việc chuẩn bị các nền tảng này ngay từ khâu quy hoạch, những KCN theo định hướng sinh thái như Prodezi có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực triển khai riêng lẻ, chủ động hơn trước yêu cầu của thị trường và từng bước biến ESG thành giá trị vận hành có thể đo lường.

Đó cũng là cách phát triển bền vững được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực chất cho ngành sản xuất Việt Nam.