Ông Vương Quang Khải, nhà sáng lập Zalo, phát biểu tại lễ khai giảng trước 10.000 sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội - Ảnh: DNCC

Công nghệ bắt đầu từ thấu cảm đời sống

Đứng trước các tân sinh viên, ông Khải không nói về kỹ thuật hay công thức tạo nên sản phẩm hàng chục triệu người dùng. Ông cho rằng sinh viên Bách khoa có đủ năng lực để tự học và liên tục cập nhật những công nghệ mới. Điều ông lựa chọn chia sẻ là câu chuyện rộng hơn về giá trị thật sự của công nghệ và niềm tự hào của một kỹ sư.

Khi công nghệ càng tiến hóa nhanh, khoảng cách từ một ý tưởng đến một sản phẩm đưa ra thị trường càng rút ngắn. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc những sản phẩm có ích cho cuộc sống sẽ tự động xuất hiện nhiều hơn. Và sở hữu một công nghệ tốt cũng không đồng nghĩa với việc sẽ tạo ra một sản phẩm tốt.

Một sản phẩm tốt luôn bắt đầu từ một nhu cầu có thật và một sự thấu cảm sâu sắc với đời sống. Giá trị thực sự của công nghệ, vì thế không đến từ thuật toán, mà từ ảnh hưởng của nó tới cuộc sống con người.

Với hơn 30 năm làm công nghệ, ông Khải tin rằng niềm tự hào lớn nhất của người kỹ sư không phải là viết được những hệ thống phần mềm đồ sộ, mà là tạo ra một sản phẩm có ích và thấy bố mẹ, người thân của mình sử dụng hàng ngày. 

Ông Khải cũng nhắn nhủ thế hệ các kỹ sư trẻ, thay vì cố đem công nghệ đang có trong tay đi tìm bài toán để áp dụng, người kỹ sư nên bắt đầu từ việc quan sát đời sống của những người xung quanh, tìm điểm nghẽn và nghĩ cách cải thiện.

Sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội chụp ảnh cùng GS. TS. Lê Anh Tuấn và ông Vương Quang Khải - Ảnh: DNCC

Điều này được đúc kết từ những bài học của quá khứ, trong đó có sự thất bại của mạng xã hội Zing Me.

Từng vươn lên mốc gần 10 triệu người dùng, nhưng trước sức ép khổng lồ từ các nền tảng quốc tế, nơi sở hữu số lượng kỹ sư gấp trăm và ngân sách gấp hàng nghìn, đội ngũ của ông khi ấy đã phải đưa ra quyết định khó khăn là dừng sản phẩm.

Khi Zalo ra mắt phiên bản thử nghiệm đầu tiên vào tháng 8/2012, đội ngũ kỹ sư lại đối mặt với những thách thức khi áp dụng tư duy phát triển web cho thiết bị di động, khiến ứng dụng liên tục phát sinh lỗi và đi vào ngõ cụt.

Thay vì tiếp tục sửa chữa một cách chắp vá, Zalo chọn xây lại từ đầu. Bốn tháng sau, Zalo bản chính thức ra mắt với chiến lược mobile-first, tập trung vào ba giá trị cốt lõi: đơn giản, tin cậy và riêng tư.

Khi ấy, điện thoại thông minh ngày càng phổ biến nhưng phần lớn thiết bị vẫn có cấu hình phổ thông, chất lượng 3G chưa ổn định. Sản phẩm vì thế được tối ưu để hoạt động nhanh, mượt mà ngay cả khi hạ tầng mạng không thuận lợi, đồng thời bảo đảm tính riêng tư cho các kết nối thân thiết.

Xuyên suốt gần 14 năm phát triển của Zalo và 19 năm của hệ sinh thái số, sứ mệnh "Phát triển Internet để thay đổi cuộc sống người Việt Nam" luôn là kim chỉ nam cho các sản phẩm Zing, Zalo, Kiki.

Lãng mạn để tìm thấy động lực đi đến cùng

Nói về nguồn động lực vượt qua những giai đoạn bế tắc sau thất bại của Zing Me, ông Khải xúc động chia sẻ về khoảnh khắc bước chân vào Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. 

Đứng trước dòng chảy lịch sử, ông nhận ra người Việt Nam trong nhiều thời kỳ đã phải giải những bài toán rất khó với nguồn lực vô cùng hạn chế. Thay vì chờ đến khi có đủ điều kiện, họ tìm ra cách làm riêng dựa trên những gì mình đang có.

Di sản tinh thần ấy từng được Giáo sư Trần Đại Nghĩa - vị hiệu trưởng đầu tiên của Đại học Bách khoa Hà Nội - thắp sáng khi đặt nền móng cho ngành quân giới Việt Nam từ con số không, bằng một niềm tin và sự kiên trì sắt đá dù không có nhiều điều kiện thuận lợi. Ông Khải gọi tinh thần ấy là “sự lãng mạn”.

“Lãng mạn không phải là nghĩ rằng con đường phía trước sẽ dễ dàng. Lãng mạn là biết rằng khó, biết rằng có thể thất bại, nhưng vẫn tin rằng điều mình đang làm là đáng để thử. Chính sự lãng mạn đó đã tạo ra Zalo”, ông Khải phát biểu.

Nhà sáng lập Zalo Vương Quang Khải chia sẻ tại sự kiện - Ảnh: DNCC

Ông bày tỏ sự tin tưởng rằng, chỉ cần giữ được một khát vọng đủ lớn và một sự lãng mạn đủ sâu, kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có khả năng tạo nên thành quả mà ngày hôm nay chúng ta vẫn chưa thể hình dung.

“Ba mươi năm nữa, vào dịp kỷ niệm 100 năm thành lập trường, chính các bạn sẽ trở lại nơi này để kể cho thế hệ tiếp theo nghe về hành trình và những trải nghiệm của chính mình” - ông gửi gắm lời nhắn và niềm hy vọng dưới tư cách là một kỹ sư Việt Nam, một cựu sinh viên Bách Khoa, dành cho các bạn trẻ.

Ông Vương Quang Khải tốt nghiệp kỹ sư Công nghệ thông tin tại Đại học Bách khoa Hà Nội và nhận bằng Thạc sĩ Khoa học Máy tính tại Đại học Columbia (Hoa Kỳ) theo học bổng VEF. 

Mang khát vọng phát triển Internet để làm cuộc sống người Việt tốt đẹp hơn, ông về Việt Nam vào năm 2007. Ông đã xây dựng cổng thông tin Zing và dịch vụ nhắn tin Zalo. 

Hiện nay, ông tập trung vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, phát triển trợ lý Kiki (trợ lý giọng nói thông minh bằng tiếng Việt), KiLM (mô hình ngôn ngữ lớn cho tiếng Việt) và các tính năng AI được tích hợp trên nền tảng Zalo góp phần mở rộng khả năng tiếp cận môi trường số cho nhiều nhóm người dùng.